ΑρχικήΆρθρα-ΑπόψειςTO  13/HMEΡΟ  ΤΩΝ  ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ   ΣΤΑ   ΧΕΙΜΑΔΙΑ

TO  13/HMEΡΟ  ΤΩΝ  ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ   ΣΤΑ   ΧΕΙΜΑΔΙΑ [20]

Γράφει ο Νίκος Μπακούρης

Ο   Μήτσιος   ο   Λιοντάρης   είναι   ο   οικονομικός   παράγοντας   της   περιοχής.  Εκτός  από  τοκιστής  το   κατάστημά   του   στο   χωριό  είναι   μπακάλικο,  καφενείο, ψιλικατζήδικο,  κρεοπωλείο, ταβέρνα,  χαρτοπαικτική   λέσχη,   είναι   και   διαμετακομιστικό   κέντρο   αγροτικών,  κτηνοτροφικών,  οικοτεχνικών   και   τυροκομικών   προϊόντων   προς   Αθήνα   και   Πειραιά,  μη   αποκλειομένης   και   κάποιας   άλλης   περιοχής,  εάν  υπάρξει   ζήτηση  και   παρουσιαστεί   ο   έμπορος,  με   καΐκι   της   εποχής   από   κάποιον   όρμο   της   ανατολικής  Κυνουρίας.

Εμπορεύεται   ζωντανά   ζώα,  κρέατα,  δερμάτια   τουλουμοτύρι   και   κεφαλοτύρια,  βούτυρο,  μαλλιά   προβάτων,  μέλι,  αυγά,  ξυλοκάρβουνα,  τραχανοχυλοπίττες,  παξιμάδι,  σαπούνι,    κρασί,  φακές,  ρεβύθια….και   όλα   αυτά   από   τις   στάνες,  τα   οικόσιτα,   τις   οικοτεχνίες   και   καλλιέργειες   της   ευρύτερης   περιοχής   της   ΝΑ   Κυνουρίας.

Είναι  η  10/ετία  του  1970. ΄Εχω  τελειώσει  το  στρατιωτικό  όταν  γνωρίζω  το  Μήτσιο  Λιοντάρη  σε  προχωρημένη  ηλικία  πλέον  των  ογδόντα  πέντε  χρόνων. ΄Εχει  παραδώσει  τη  διαχείρηση   και  εμπορικές  δραστηριότητες  στους  νεώτερους  και  περιορίζεται  σε  κάποιες  βοηθητικές  εργασίες, στη….γκρίνια  και  εξυπηρετήσεις  των  πελατών  όταν  οι  άλλοι  απουσιάζουν.

>> Είναι  μεταμεσημεριανές  ώρες  όταν  κατεβαίνω  στο  εν  λόγω  κατάστημα ‘’να  τσιμπήσω  κάτι.’’Το  βρίσκω  κλειστό. ΄Ολοι  απουσιάζουν. Δεν  έχει  λόγο  να  παραμένει  ανοιχτό  όλη  την  ημέρα  αφού  όλο  το  χωριό  είναι  στις  δουλειές  του  και  η  εμπορική  κίνηση  είναι  μηδενική. Θα  ανοίξει  τις  βραδινές  ώρες  αφού  οι  χωρικοί  έχουν  επιστρέψει  από  τις  ασχολίες  της  ημέρας.

>> Κάποιος παρατυχών  πελάτης, όπως  εγώ, θα  εξυπηρετηθεί  για  κάτι  αναγκαίο  από  τον  μπαρμπα-Μήτσιο, τον  κατά  γενική  ομολογία  ‘’φραγκοφονιά’’, να  μην  περιφρονεί  και  το  πιο  μικρό  κέρδος, ούτε  και  να  απαξιώνει  τις  πενταροδεκάρες  για  μία  ή  δύο  καραμέλλες.

>>Με  δέχεται  στο  παραπλεύρως  του  καταστήματος  δωματιάκι, με  την  επίπλωση  ενός  χωριάτικου  μαγειριού,  με  το  απ΄ άκρου  εις  άκρον  στερεωμένο  στο  δάπεδο σε  μονό  στύλο τραπέζι  και  το  κάθισμα, το  μακρόστενο  σανίδι  στερεωμένο  στον  τοίχο  από  γωνία  σε  γωνία. Στην  ερώτησή  μου  αν  υπάρχει  κάτι  για  φαγητό, μου  γνωστοποιεί  πως  έχει  περισσέψει  μια  μερίδα  στεγνό  βραστό  κρέας  από  την  προηγούμενη  ημέρα.

>> ΄Εχοντας  κάποια  οικειότητα, βοηθώ  και  έρχονται  στο  τραπέζι  τα  συνοδευτικά ‘’στο  κυρίως  πιάτο’’,ψωμί, μια  ντομάτα  κομμένη  στα  οχτώ, κρασί, δυο  σκελίδες  σκόρδο  και  ένας ‘’σβώλος’’ τουλουμοτύρι, που  από  το  πολύ  αλάτι, συνηθίζεται  στην  περιοχή,  δεν  είναι  απλά  αλμυρό,  σχεδόν  πικρίζει. Ανοίγει  το  απέναντι  εντοιχισμένο  ντουλάπι  και  παίρνει  το  πιάτο  με  το  κρέας  από  το  χθές.  Είναι  εποχή  που  το  ηλακτρικό  ρεύμα  είναι  προνόμιο  των  αστικών  και  ημιαστικών  κέντρων.

>>Μιλιούνια  είναι  τα  μικροσκοπικά  μηρμύγκια,’’ τα  ψωμολέθρια’’  που  ‘’έχουν  κουλουμπώσει’’  το  κρέας  και  φαντάζει  σαν  μια  μαύρη  μπάλα  μεγέθους  γροθιάς  με  διαρκή  κίκηση  στην  επιφάνειά  της. Καθένα  από  τα  μικροσκοπικά  μηρμύγκια  αποσπώντας  κομμάτι  κρέατος  50/πλάσιο  του  σωματικού  του  βάρους, αν  είναι  σωστή  η  πληροφόρησή  μου, ‘’αραδίζει’’  προς  τη  φωλιά, όπου  και  ο  γόνος  της  αποικίας  σε  κάποια  τρύπα  ή  κοιλότητα  της  λιθοδομής  του  κτιρίου.

>> Ατάραχος  ο  μπαρμπα-Μήτσιος,  λες  και  δεν  τρέχει  τίποτα,  φέρνει  αρχικά  μπροστά  μου  ένα  καθαρό  άδειο  πιάτο,  ώστε  να  δεχτεί  το  κρέας,  και  συγχρόνως  σαν  άλλος  ψαράς  που  κτυπά  το  χταπόδι  στην  πέτρα  και  το  παραγουλιάζει,  κτυπά  με  δύναμη  τη  μερίδα  του  κρέατος, τη  μηρμυγκοσκέπαστη  στο  λιγδωμένο  πλαστικό  τραπεζομάντιλο.  Σε  κάθε  νέο  κτύπημα  με  φθίνουσα  αρίθμηση:  χιλιάδες,  στην  τιμή  των  πεντακοσίων, εκατοντάδες, δεκάδες, μονάδες   μηρμύγκια  βίαια αποσπώνται – εγκαταλείπουν  το  κρέας  και  αποπροσανατολισμένα,  πιστεύω, περιφέρονται  στο  πλαστικό  τραπεζομάντιλο.

>>΄Εως  ότου  το  τραπέζι  απαλλαγεί  από  τις  χιλιάδες  των  ερπόντων  μηρμυγκιών, απομακρύνω  σιωπηρά  με  γρήγορες  κινήσεις   σε  ασφαλές  μέρος  ‘’τα  συνοδευτικά,’’ και  από  λεπτότητα, να  μην  τον  κάνω  να  νιώσει  άσχημα,  του  δηλώνω   πως  αυτά  μου  είναι  αρκετά  για  το  μεσημεριανό  μου  φαγητό  και  δεν  επιθυμώ   να  …. αρτευτώ  κρέας.

Είναι   εποχές [αυτές  προ  του  2ου  παγκοσμίου  πολέμου]   που   ο  πλούτος   είναι   συγκεντρωμένος   στους   ολίγους   κάθε   περιοχής   και  ‘’η   γης’’  είναι   μοιρασμένη – ανήκει   στους   τσιφλικάδες   και   όσους   επαγγέλλονται…   ακτημοσύνη.

Ο  κόσμος   της   υπαίθρου,  στο   χωριό,  μικρό   η   μεγάλο,  δίχως   κρατική   μέριμνα,   αφημένος   στο   έλεος   του   Θεού,  μένει   αγράμματος,  αναλφάβητος   στο   95%   τουλάχιστον  και  έρμαιο  του  κάθε  τοκογλύφου  της  περιοχής.

Και, όλα  αυτά ‘’τα  καλλούδια’’ που  κάνουν  τη  ζωή  του…  ευκολό ο οτατη  και  τον  κατατάσσουν   στους   πλέον…ανεπτυγμένους  Ευρωπαϊκούς  λαούς,  κανένας   δεν  του  τα  χαρίζει,  αλλά  τα  αποκτά  ο   ίδιος  ύστερα  από  σκληρούς  αγώνες  εκατόν  είκοσι  έξι  χρόνων – Ελληνική  Επανάσταση,  προσάρτηση  των  Δωδεκαννήσων – έως  την  ολοκλήρωση  του  Ελληνικού  Κράτους.

>> ΄Οχι,  μόνο   δεν   ξέρει   γράμματα,  αλλά,  δεν   γνωρίζει   την   ώρα,  να   ζυγίζει   με   το   καντάρι,  την   πλάστιγκα,  τη   ζυγαριά,  τα   δράμια   της   οκάς,  να   μετράει   με   τον   τεκτονικό  ή   εμπορικό   πήχυ,  το   μέτρο,  το   τετραγωνικό   μέτρο,  το   κυβικό   μέτρο.  Οικογένειες   τσοπάνηδων   που   ζουν   σε   απόμερα   βοσκοτόπια,   μακρυά   από   χωριά   και   οικισμούς,  δεν   γνωρίζουν   το   ημερολόγιο   και   εορτολόγιο.

Επίκαιρη   είναι   η   αφήγηση:  Τάκης   Ρούνης – ΄Ερευνα   Στην   Παράδοση   Και   Στην   Λαογραφία  [ Εάν  δεν  κάνω  λάθος,  ‘’ο  δανεισμός’’  δεν   συνιστά   κλοπή   πνευματικής   ιδιοκτησίας,  αλλά  πνευματικό  μνημόσυνο   στον   αξιόλογο   άνθρωπο   και   ερευνητή   Τάκη   Ρούνη   που   δεν   βρίσκεται   πλέον   στη   ζωή].

Στα   πλαίσια   της   έρευνας,  στο   χαγιάτι   του   Βαλτετσιώτικου   σπιτιού   κάθονται  ομοτράπεζοι  πίνοντας  τον  καφέ  με  το  κουλούρι:  το   ηλικιωμένο   ζευγάρι,  ο   έγγονός   τους   φοιτητής   στο  πανεπιστήμιο   και  ο  ερευνητής,  ο  κύριος  Τάκης.

Οι  ερωτώμενοι  δίνουν  ενδιαφέρουσες  πληροφορίες   στον   ερευνητή  για   την  σκληρή  και   άχαρη  ζωή   των  Αρκάδων  τσιοπαναρέων,  που  με λίγα η  πολλά  γιδοπρόβατα  παραχειμάζουν:  Στην  Αργολιδοκορινθία  από  Αρχαία  Κόρ[ν]ιθο, Πόρο, Κρανίδι, Πόρτο  Χέλι, Λυγουριό, Τραχειά, Ματαράγκα, ΄Ηρια, Κάντια, Γιαννουλέικα, Αρκαδικό,   όλη  την  Ερμιονίδα…. Κάποιοι  από  τα    Μαιναλοχωριά και  Παρνωνοχωριά  επιλέγουν  τις  επαρχίες  Επιδαυρου  Λιμηράς  και  Γυθείου  της  Λακωνίας,  και   αυτοί   του  ΝΔ  μέρους   της  Αρκαδίας,   Μεγαλόπολη – Λεοντάρι  τα  παραλιακά   μέρη  Κυπαρισσία,  Φιλιατρά, Γαργαλιάνοι   του  Νομού  Μεσηνίας.

Οι  παραπάνω  τόποι  παραχειμάσματος, ως  μέρη  παραθαλάσσια  το  Χειμώνα  δεν  αποκλείονται  από  χιόνια,  καθώς  τα  ορεινά  χωριά  της  κεντρικής  Πελοποννήσου,   και  ως  εκ  τούτου  οι  τσιοπάνηδες  δεν χρειάζεται  να  συγκεντρώσουν  προμήθειες  από  ζωοτροφές  για  ξεχειμώνιασμα.

Τα  κοπάδια  είναι  πολλά. ‘’΄Αλλοι  δώθε  και  άλλοι  κείθε’’ γεμίζουν  τις  ερημιές, τις  ακατοίκητες  περιοχές, τα  αγριοβούνια  των  παραπάνω   περιοχών,  που  για  να   πιούν  νερό  διανύουν  χιλιόμετρα  μακριά  με   γαϊδούρια  ή  μουλάρια,  για  να  γεμίσουν  βαρέλια, βαρέλλες, ασκιά, ή μαζεύουν  βρόχινο  από  τα  παλιοτσίγκια  που  στήνουν  πρόχειρα  για  να  απαγκιάσουν.

Το  ανδρόγυνο  δίνει  πολλές  και  ενδιαφέρουσες  πληροφορίες,  μα  η  κυρα – Πηνελόπη  φαίνεται  πως  ντρέπεται  να  αφηγηθεί  το  περιστατικό  που  έχει  σχέση  με  τις  εορτές  του  13/ήμερου  των  Χριστουγέννων  στο  χειμαδιό,  και  που  εν  μέρει  είναι  γνωστό  στους  συνομιλητές.  Ο   κύριος   Χρήστος, ο  σύζυγός  της,  την  παρακινεί:                                                                        -Πες, ρε  γρια,  τότε  τα  Χριστόυγεννα…!

….ο  μαστραπάς  με  το  κρασί,  που  δεν  λογίζεται  περίσσευμα,  αφού….στο  επόμενο, εάν  θέλει  ο  Θεός  και ….οι  άνθρωποι.

Νικ.   Μπακούρης

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ