Γράφει ο Νίκος Μπάρλας διαχειριστής φίλων ελιάς
Στην Ελλάδα του 2025, ο χάρτης μιλάει από μόνος του: το 40% του πληθυσμού ζει στην Αττική, μια μικρή κόκκινη κηλίδα στο κέντρο της χώρας, ενώ ολόκληρη η υπόλοιπη επικράτεια αδειάζει. Η υπαίθριος μαραζώνει, οι νέοι εγκαταλείπουν τα χωριά, και ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται σε διαρκή υποβάθμιση. Η υπερσυγκέντρωση στο Λεκανοπέδιο δεν είναι απλώς ένα δημογραφικό φαινόμενο.
Είναι η ρίζα μιας σειράς προβλημάτων: εγκατάλειψη καλλιεργήσιμων εκτάσεων, συρρίκνωση της εγχώριας παραγωγής, εξάρτηση από εισαγόμενα προϊόντα, απώλεια διατροφικής αυτάρκειας, αλλοίωση της πολιτιστικής και αγροτικής ταυτότητας του τόπου.
Τουρισμός: βαριά βιομηχανία, αλλά όχι πανάκεια Ο τουρισμός πράγματι αποτελεί τη «βαριά βιομηχανία» της χώρας μας. Όμως καμία σοβαρή οικονομία δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά σε μία δραστηριότητα, όσο επιτυχημένη κι αν είναι. Για να αναπτυχθεί και να σταθεί μια χώρα χρειάζεται ισχυρούς πυλώνες. Και ένας από τους βασικότερους είναι ο πρωτογενής τομέας. Σε αυτόν ξεχωρίζει ο υγρός χρυσός της Ελλάδας – το ελαιόλαδο. Ένα προϊόν με παγκόσμια αναγνώριση, που όμως κάθε χρόνο βλέπει χιλιάδες στρέμματα ελαιώνων να εγκαταλείπονται. Χαμηλές τιμές, υψηλό κόστος παραγωγής, έλλειψη εργατικών χεριών και αδιαφορία της πολιτείας οδηγούν παραγωγούς στην απόγνωση και χωράφια στην εγκατάλειψη.
Το ιταλικό παράδειγμα Κι ενώ εμείς εδώ συζητάμε για τα ίδια προβλήματα δεκαετίες τώρα, η Ιταλία προχωράει. Εκεί προωθείται νομοσχέδιο που αναγνωρίζει επίσημα τους «μη επαγγελματίες ελαιοκαλλιεργητές». Πρόκειται για ανθρώπους που φροντίζουν ελαιώνες όχι για το κέρδος, αλλά για την παράδοση, την οικογενειακή κληρονομιά, την πολιτιστική ταυτότητα. Η πολιτεία τους στηρίζει, αναγνωρίζοντας την κοινωνική και περιβαλλοντική αξία της συμβολής τους.
Περισσότερα εδώ
Ιταλία: Θεσμοθετεί τους μη κατ’ επάγγελμα ελαιοκαλλιεργητές Και εύλογα γεννάται το ερώτημα: η δική μας πολιτεία θα εξακολουθεί να κλείνει τα μάτια μπροστά σε όλα όσα συμβαίνουν στη χώρα μας και στη γειτονιά μας; Οι συνέπειες της αδιαφορίας Η αδράνεια δεν είναι απλώς «πολιτικό λάθος». Έχει συγκεκριμένες, απτές συνέπειες: Εγκατάλειψη παραγωγής και εξάρτηση από ξένες αγορές. Κοινωνική ερήμωση της επαρχίας. Περιβαλλοντική υποβάθμιση και απώλεια πολύτιμης γης. Ανεργία και υπερσυγκέντρωση στις πόλεις.
Τι πρέπει να γίνει Η λύση δεν είναι εύκολη, αλλά είναι ξεκάθαρη: Ενίσχυση νέων αγροτών με κίνητρα, επιδοτήσεις και πραγματική εκπαίδευση. Αναγνώριση της αξίας των «μικρών» παραγωγών, όπως στην Ιταλία.
Σύνδεση τουρισμού με αγροτική παραγωγή: αγροτουρισμός, γαστρονομία, τοπικά προϊόντα. Αποκέντρωση με έργα υποδομής που θα κάνουν την επαρχία ελκυστική για οικογένειες και επενδύσεις. Στήριξη του ελαιολάδου με εξαγωγικές στρατηγικές, πιστοποιήσεις ποιότητας και διεθνή προβολή. Επίλογος Η Ελλάδα δεν μπορεί να στηρίζεται σε έναν μόνο πυλώνα. Χρειάζεται ισχυρό πρωτογενή τομέα, ζωντανή ύπαιθρο και εθνική στρατηγική που να βλέπει μπροστά. Ο τουρισμός είναι θησαυρός, αλλά χωρίς την αγροτική μας παραγωγή, χωρίς το ελαιόλαδο μας, χωρίς ζωντανά χωριά, η χώρα χάνει τη ρίζα της και μαζί το μέλλον της.
Ευχαριστούμε θερμά τον Stamatis Alamaniotis για την πάσα που μας έδωσε να ξαναδούμε αυτό το καίριο ζήτημα.