ΑρχικήΆρθρα-Απόψεις   Aποκριάτικα Έθιμα στο Φούντωμα        

   Aποκριάτικα Έθιμα στο Φούντωμα        

   Γράφει ο Νίκος Μπακούρης                                       

  [ιδρωμένα   αυγά,   αποδιοπομπαία   πατσιαβούρα]

 ΄Οσο   και   αν   ακούεται   παράξενο,  το   αυγό   είναι   το   φαγώσιμο   που   σηματοδοτεί   το   τέλος   της   αρτύσιμης   περιόδου,  δηλαδή,   της   κατάλυσης   των….   πάντων   από   Χριστούγεννα   έως   την   Κυριακη   της   Τυροφάγου,  όπως,   και   το   τέλος   της   νηστείας   της   Μεγάλης   Τεσσαρακοστής   και   αρχή   της   Λαμπριάτικης   περιόδου,   από  το   βράδυ   της   Τυρινής   έως   τα   μεσάνυχτα   του   Μεγάλου   Σαββάτου   ύστερα   από   την   τελετή   της   Ανάστασεως.

Δεν   θα   υπεισέλθω   στο   έργο   των   Λαογράφων   σε   ό,τι   έχει   σχέση   με   τις   απαρχές   των   αποκριάτικων   δρώμενων   και   τις   σκοπιμότητες   αυτών,  το   μόνο   για   το   οποίο   είμαστε   σίγουροι   πως   είναι   μια   συλλογική   εορταστική   ανάπαυλα   ανά   τους   οικισμούς,   τις   κωμοπόλεις   και   τις   πόλεις   στoν   4/μηνο  ανεόρταστο,  εις   άλλη   περίπτωση,  ωσάν   μακρύ   απανδόχευτο   δρόμο,   από   την   περίοδο   των   Χριστουγέννων –  Πρωτοχρονιά   έως   την   περίοδο   της   Λαμπρής.

Στον   γεωργικό   και   κτηνοτροφικό  οικισμό   του   Φουντώματος   δεν   υπάρχει  η   πολυτέλεια   των   πολυήμερων   αποκριάτικων   εκδηλώσεων   όπως   αυτών   στα   μεγάλα   αστικά   κέντρα,  αλλά   συμποσούνται   οι   των    τριών   εβδομάδων   από   Τελώνου   και   Φαρισαίου,  αποκλειστικά   στα   δρώμενα   του   βραδινού   της   Κυριακής  της   τυρινής   και   κάποια   το   πρωινό   της   καθαρής  Δευτέρας.

 Γιορτάσαμε – γιορτάζουμε   παραδοσιακά,  ‘’σεμνά   και   ταπεινά’’,  σύμφωνα   με   τα   έθιμά   μας,   όπως   τα   παραλάβαμε   από   τους   προγόνους   μας  [δεκαέξι   γενιές   ανθρώπων   στα   375,  πάνω   κάτω,   χρόνια   ύπαρξής   τους   σε   αυτόν   τον   τόπο].

Στο   χωριό   μου   το   πρωινό   της   Κυριακής   της   Τυρινής   τυγχάνει   να   είναι   ένα   συνηθισμένο   κυριακάτικο   πρωινό,  κάποιοι   να   εκκλησιάζονται,   με   τις   αγροτικές   εργασίες   με   το   τέλος,  περίπου,   του   Χειμώνα   να   εΐναι   εκβιαστικές   και   την   στάνη   στο   μαντρί   να   μην   αντιλαμβάνεται   την   διαφορετικότητα,   την   εορτάστική   ατμόσφαιρα   και   ημέρα ‘’σκόλης’’   των   ανθρώπων.

Ενώ   οι   γονείς   μας   είναι   απασχολημένοι,  ως   προείπαμε,  εμείς,  τα   παιδια   μασκαρεμένα   από   τις   πρώτες   μεταμεσημβρινές   ώρες  ‘’φέρνουμε   βόλτα’’  το   χωριό   πειράζοντας   και   πειραζόμενα.

Η   ανέξοδη   μεταμφίεσή   μας   συγκειται   από   τον   πεπαλαιωμένον   υπάρχοντα   ρουχισμό   στο   σπίτι:  του   παππού   το   χιλιομπαλωμένο   εν   είδει   μωσαϊκού   παντελόνι,  που   δυσκολευεται   κάποιος   να   αναγνωρίσει   το   αρχικό   ύφασμα    απ΄  αυτό   των   μπαλωμάτων,  να   μην   κρατείται   στην   παιδική   μέση   και   να   κρέμεται   από   τους   ώμους   με   δύο   σπάγκους  – τηράντες   δεμένους   τύπου   χιαστί,  των   τεραστίων   διαστάσεων   για   το   λιπόσαρκο   παιδικό   κορμί   πουκάμισο   και   στο   κεφάλι   φοριέται   η   παλαιά   λιγδωμένη   τραγιάσκα   των   μεγάλων. 

Η   μη   αναγνώριση   του   μασκαρεμένου   επιτυγχάνεται   με   την   μάσκα,  την   τεράστια,  κλαρωτή   ή   σκουρόχρωμη  γεροντική   μαντίλα,   με   δύο   μικρά   ανοίγματα   στην   θέση   των   ματιών   και   που   καλύπτει   το   όλον   του   κεφαλιού.

  Στα   δρώμενα   της   ημέρας  συγκαταλέγεται   και   η   προσπάθεια  ‘’ξεμασκαρέματος’’  αυτών   της   αντίπαλης   ομάδος   με   την   βίαιη   αφαίρεση   της   μάσκας,  της   γεροντικής   μαντίλας   και   την   αναγνώριση   του   προσώπου.

 Αυτό   ‘’το   δρώμενο’’  έχει   ως   αποτέλεσμα   να   ξεσπούν   και   νεανικές   εχθροπραξίες:   σπρωξίματα,   γρονθοκοπήματα,   ραβδισμός   με    το   ακατέργαστο   ραβδί  στο    χέρι   δια   παν   ενδεχόμενον,  όπως   και   για   τον   εκφοβισμό   των   σκυλιών   του   χωριού,  και   πετροπόλεμος   με      υλικό   από   τα   ασύνδετα   με   κονίαμα   πετροτοίχια   του .

Και  κάτι  το   περίεργο!  Σε   αυτές   τις   νεανικές   συμπλοκές   ουδέποτε   εκλήθη   Αστυνομία  ή   επελήφθησαν   Εισαγγελείς, ανακριτές,  δικαστήρια   και   αναμορφωτήρια   ανηλίκων.

 Στο   χωριό   μου,  παρά   το   μέτριο   μορφωτικό   επίπεδο,   για   ένα   είμαστε   πεπεισμένοι:  Αφότου   εμφανίστηκε   το   ανθρώπινο   γένος   στον   πλανήτη   Γή,  ο   πόλεμος   είναι   κυρίαρχος   των   πάντων.  Πόλεμος   μεταξύ   ανηλίκων,  πόλεμος   στην   οικογένεια,   στην   γειτονιά,   εμφύλιος   πόλεμος,  πόλεμος   στην    Μέση   Ανατολή.  Στον   πόλεμο   υπάρχουν   νικητές   και   ηττημένοι.  Και,  των  μεν   νικητών,   σύμφωνα   με   τον   αρχαίο   Ιστορικό,   τα   κέρδη   ανλογούν   στην   δύναμής   τους,   των   δε   ηττημένων   οι   απώλειες   αναλογούν   στις   αδυναμίες   τους.  

Πριν   πέσει   το   σκοτάδι,  η   οικογένεια   κάθεται   στο   τραπέζι,  εφόσον   διαθέτει,   ή,  σίγουρα   στον   χαμηλό   σοφρά    με   τα   σκαμιά   κυκλικά   ή   και   καταγής   στην   τριμμένη   κουρελού   ή   τράγινο   σάγισμα.  ΄Ισως   να   συντρώγει   και   με   συγγενική   οικογένεια,  για   το   δείπνο   της   Τυρινής.

 Εδώ   το   παραδοσιακό   φαγητό   είναι   τα   χειροποίητα,  με   το   δάχτυλο  σκαστά   μακαρόνια   ή   αυτά   τα   ανοιγμένα   με   τον   πλάστη   σε   φύλλα   και   με   το   μαχαίρι   κομμένα   σε   λωρίδες   τύπου   λαζάνια.  Βέβαια,  όπως   δηλώνει   και   ο   χαρακτηρισμός   της   ημέρας  ‘’Τυρινή’’,  τα   μακαρόνια   είναι   πασπαλισμένα   με   αρκετή   τριμμένη   μυζήθρα   και   περιχυμένα   με   καυτό   βούτυρο. 

‘’Κατ΄  οικονομίαν’’  και   ένεκα   μεταφοράς  του   συνόλου  των   δρώμενων   των   τριών  πρώτων   εβδομάδων   του  Τριωδίου  σε   αυτά   της   Τυρινής,  απόψε   το   τραπέζι   διαθέτει   και   σπιτικό   κόκκορα   κοκκινιστόν   ή   κρέας   χοιρινό   από   το   σφάγειο   προ   των   Χριστουγένων. Το  δείπνο   συνοδεύεται   από   το  περίφημο,   ηδύποτο  και   γνωστό   σε   όλους   κρασί   της   περιοχής,   και   το   οποίο  εις   ουδένα   υπόκειται   νηστειοπεριορισμόν   κατανάλωσης.

Το   έθιμο  ‘’της   αποδιοπομπαίας   πατσιαβούρας’’  υπαγορεύει   πως   τα   αλουμινένια   πιάτα,  κατσαρολικά   και   κουταλοπήρουνα   αυτής   της   εστίασης   να   μην   πλένονται   αυτό   το   βράδυ,  αλλά   να   παραμένουν   ως   έχει   έως   το   πρωινό   της   Καθαρής   Δευτέρας   δια   το   έθιμο   του   καρφώματος – εξορκισμών.

Κάποια   στιγμή,  η   συνέχεια….                                                                                                                                                            Ν.   Μπακούρης

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ