ΑρχικήΆρθρα-ΑπόψειςΑγιαννίτικες νοσταλγικές αναμνήσεις.

Αγιαννίτικες νοσταλγικές αναμνήσεις.

Γράφει ο Ηλίας Θεμ. Σακαλής

«Και ’φύγαν έντρομες οι αναμνήσεις,

κ’ ήρθαν άτρομες οι νοσταλγίες!»

Το πηγαδάκι

Η θέση: Βρίσκεται στην Παπαντωναίικη γειτονιά, όπου δεσπόζει η εκ κληρονομίας οικία της αείμνηστης Κατίνας Παπαντωνίου, της Τρελίτσας, ούσα σήμερα η οικία αυτή ιδιοκτησία της Σταυρής Σακαλή του Ηλία και της Αμαλίας, το γένος Δημητρίου Παπαντωνίου και Σταυρής Παπαμήτρου.

Ενδεικτικά αναγράφω τους γείτονες:

Ηλία Κουβαρά, Κωνσταντίνο Κουρόγιωργα ή Φουρλίγκα, Λεωνίδα Ζαφείρη, Μανώλη Σουρλή, Γεώργιο Παπούλια ή Σμαήλα, Φώτη Λεμπέση, κοινώς Γιόκα, Δημήτριο Κασίμο κ.λ.π.

Βέβαια η γειτονιά αυτή, συμπεριλαμβανομένων του «Κουφόβουνου» και της Εκκλησίας του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, οπόθεν και η ονομασία του χωριού μας Άγιος Ιωάννης, ήταν κάποτε το κέντρο του Αγιάννη, την οικίαν δε του αείμνηστου Λεωνίδα Ζαφείρη την ενοικίαζε ένας, ονόματι Μωριάτης, φαρμακοποιός το επάγγελμα. Υπεράνω της πηγής ήταν ο Χασαπογιαννέικος Πύργος, απ’ το νεροχύτη του οποίου προέρχονταν ενίοτε οι χυλοπίττες και τα μακαρόνια που φιλοξενούσε καρτερικά η λεκάνη της βρύσης. Ο πύργος αυτός, τετραόροφος, κατεδαφίστηκε εν έτει 1997 με απόφαση του τότε Δημοτικού Συμβουλίου, ως άκρως επικίνδυνος, δαπάναις του ιδίου του κυρ. Απόστολου, ο οποίος κατέβαλε ως πρόστιμο 200.000 δραχμές. Στο ισόγειο του πύργου αυτού λειτούργησε στα τέλη του 19ου και αρχές του 20 ου αιώνα χασάπικο με χασάπη τον Ηλία Τρυποσκούφη, τον αείμνηστο Γερολιά, τον πατέρα της μάννας μου Αννιώς και Παππού μου.

Ιστορική αναδρομή: Το πηγαδάκι ήταν ένα μικρό, αβαθές πηγάδι, με διαρκή φυσική ροή νερού και προφανώς, κατά την διαίσθησή μου, η απόληξη μιας υπόγειας υδάτινης «φλέβας», η οποία ξεκινούσε, όπως και σήμερα, από την υδροφόρα «λεκάνη» της Λεπίδας και αφού διατρυπούσε τα «Αυτάκια και τα Γούπατα» εκδηλωνόταν κατεβαίνοντας σε αλλεπάλληλους σταθμούς.

Οι ακάματοι Αγιαννίτες συμπατριώτες μας «έπιασαν» τη φλέβα αυτή και κατασκεύασαν πηγάδια λιθόκτιστα, εξυπηρετώντας έτσι όλες τις ανάγκες των σπιτιών τους, ακόμη δε και του πόσιμου νερού, το οποίον ήταν «μπούζι» λόγω του μεγάλου βάθους των. Στα πηγάδια αυτά, έξι (6) στο σύνολό τους, θα αναφερθώ διεξοδικά στο μέλλον.

Το πηγαδάκι, το έκτο και τελευταίο, το μικρό αυτό πηγάδι, απ’ όπου και η ονομασία του «Πηγαδάκι», ο Χατζηισμαήλ, αξιωματικός και πασάς της περιοχής, το έτος 1742, όπως μαρτυρεί η εντοιχισμένη Τούρκικη Αραβογράμματη ανάγλυφη επιγραφή, το αξιοποίησε, μορφώνοντάς το σε πηγή, με πέτρινη λεκάνη – κορύτα -, εστεγασμένη σε καμπυλόγραμμη, ημισφαιρική, οροφή, σε θόλο.

Η επιγραφή:

α. Η παράσταση:

β. Η μετάφραση: Ο Παύλος Χιδίρογλου, ειδικός αραβοτουρκομαθής επιστήμονας, υπάλληλος του Υπουργείου εξωτερικών και συγγραφέας, μας  δίνει την εξής μετάφραση:

«Ο …ρεΐζης Χατζη-ισμαήλ,

Φιλάνθρωπος και ειρηνόφιλος,

Αφήνει πηγή νερού καθαρού

Και γλυκού χάρη του κόσμου.

Για το ζωογόνο έργο του

να λέτε τη Φετιχά.

13 Μαρτίου 1742».

γ. Η ερμηνεία: Ρεΐζης = αξιωματικός.

Φετιχά = προσευχή από το Κοράνιο. Το Κυπαρίσσι = σύμβολο της αιωνιότητας.

Το πουλί = σύμβολο παραδοσιακό της επισημότητας των Μογγόλων και της ψυχοκρατίας των Τούρκων.

Εγίρα = λέξη αραβική που σημαίνει μετανάστευση. Η Αραβική χρονολογία «από εγίρας» αντιστοιχεί στη Χριστιανική 13 Μαρτίου 1742. Θυμίζω τη φυγή του Μωάμεθ από τη Μέκκα στη Μεδίνα το 622 μ.χ., απ’ όπου αρχίζει το Μουσουλμανικό Ημερολόγιο.

Σημειώσεις: 1.η Οι Τούρκοι επιδίδονταν στην κατασκευή και τον εξωραϊσμό των πηγών, διότι πίστευαν, κατ’ επιταγήν του Κορανίου, ότι οι πιστοί προ της εισόδου των στα Τεμένη έπρεπε να πλένονται.

2.η Στη χρήση του νερού, ως όντος πλέον κοινοτικού, ήταν υπαγμένη εκτός από την άρδευση των περιβολιών της γειτονιάς και η σβέση του ασβέστη των κατοίκων του Αγιάννη σε στέρνα επί τούτω κατασκευασμένη στην Νοτιοανατολική πλευρά του Σουρλέικου περιβολιού, σε χώρο βέβαια Κοινοτικό.

3.η Αυτά λοιπόν, αφού έτσι έχουν, αποδεικνύεται ότι ο αείμνηστος Παπούλιας Γεώργιος έφερε το παρωνύμιο «Ισμαήλ» ή «Σμαήλας» από τον Τούρκο ευεργέτη και αξιωματικό της περιοχής Χατζη-Ισμαήλ, λόγος εισέτι, δια τον οποίον ο Αγιαννίτης συμπατριώτης μας είχε και ύφος «Αξιωματικού».

4.η  Το πηγαδάκι εξωραΐστηκε τον Οκτώβριο του 2001 από τον εξωραϊστικό σύλλογο του Αγιάννη, επί προεδρίας: Παύλου Γ. Μαυριά, Γενικού Γραμματέα Ηλία Θεμ. Σακαλή και ταμία Βασιλείου Μιχ. Άρχοντα.

Συνεπώς: Απαιτείται από τους εκάστοτε αρμοδίους σεβασμός στα μνημεία του χωριού μας, τα οποία με τη σειρά τους ιστορικοποιούν και διεθνοποιούν τον τόπο μας.

Τηλ. 27550-22537 Άγιος Ιωάννης

Σεπτέμβριος 2023

Ηλίας Θεμ. Σακαλής

Φιλόλογος

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ