ΑρχικήΕπικαιρότηταΕλλάδα - Κόσμος28η Οκτωβρίου: Γιατί η Ελλάδα γιορτάζει την έναρξη και όχι το τέλος...

28η Οκτωβρίου: Γιατί η Ελλάδα γιορτάζει την έναρξη και όχι το τέλος του πολέμου – Το ιστορικό «παράδοξο»

Ενώ οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τιμούν τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Ελλάδα γιορτάζει την είσοδό της στη σύρραξη. Πώς το «Alors, c’est la guerre» του Μεταξά και το έπος του ’40 διαμόρφωσαν τη συλλογική μας μνήμη.

Η 28η Οκτωβρίου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εθνικές επετείους της Ελλάδας. Κάθε χρόνο, η χώρα τιμά την ιστορική άρνηση της ελληνικής πλευράς να υποταχθεί στο τελεσίγραφο της φασιστικής Ιταλίας, μια απόφαση που σηματοδότησε την έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου και την είσοδο της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το δραματικό τελεσίγραφο στην Κηφισιά

Λίγο μετά τις 3 τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, ο Ιταλός πρέσβης στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι, έφτασε στην κατοικία του τότε πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά στην Κηφισιά, παραδίδοντάς του το ιταλικό τελεσίγραφο.

Με το έγγραφο αυτό, η Ρώμη απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση των ιταλικών στρατευμάτων από την ελληνοαλβανική μεθόριο, με σκοπό την κατάληψη στρατηγικών σημείων (λιμάνια, αεροδρόμια και υποδομές). Αν και οι αξιώσεις παρουσιάζονταν ως «στρατιωτική αναγκαιότητα», στην πραγματικότητα συνιστούσαν πλήρη παράδοση της εθνικής κυριαρχίας.

Η απάντηση του Ιωάννη Μεταξά δόθηκε στη γαλλική γλώσσα, η οποία κυριαρχούσε τότε στη διπλωματία:

«Alors, c’est la guerre» («Λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμο»).

Η φράση αυτή εξέφραζε την κατηγορηματική άρνηση της Ελλάδας και τη συνειδητοποίηση ότι η χώρα οδηγούνταν σε σύγκρουση. Όπως έγραψε αργότερα ο Γκράτσι στα απομνημονεύματά του (1945), ο Μεταξάς παρέμεινε αμετακίνητος, ακόμη κι όταν ο ίδιος ο πρέσβης επιχείρησε να αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο διπλωματικού ελιγμού.

Η ιταλική εισβολή και το Έπος του ’40

Στις 5:30 το πρωί της ίδιας ημέρας –νωρίτερα από την διορία που όριζε το τελεσίγραφο– οι ιταλικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ελλάδα από τα αλβανικά σύνορα.

Ο ελληνικός στρατός κλήθηκε να αντιμετωπίσει την επίθεση στα ορεινά της Ηπείρου και της Πίνδου. Παρά την υπεροχή του αντιπάλου, οι ελληνικές δυνάμεις όχι μόνο αναχαίτισαν τους εισβολείς, αλλά πέρασαν στην αντεπίθεση, προωθούμενος στο εσωτερικό της Αλβανίας.

Η σθεναρή αυτή αντίσταση ανάγκασε τη ναζιστική Γερμανία να επέμβει τον Απρίλιο του 1941, οδηγώντας τη χώρα στη μαύρη περίοδο της Κατοχής, η οποία σημαδεύτηκε από λιμό, εκτελέσεις, καταστροφές, αλλά και ένα ισχυρό κύμα Εθνικής Αντίστασης.

💡 Πώς καθιερώθηκε το «ΟΧΙ»: 
Το «Όχι» πέρασε στη λαϊκή συνείδηση ως η απόλυτη συμπύκνωση της ελληνικής στάσης. Ιστορικά, η λέξη «ΟΧΙ» εμφανίστηκε για πρώτη φορά ως πρωτοσέλιδος τίτλος στην εφημερίδα «Ελληνικόν Μέλλον» στις 30 Οκτωβρίου 1941, μετατρέποντας μια διπλωματική άρνηση σε διαχρονικό σύμβολο αντίστασης.

Το ελληνικό παράδοξο: Γιατί γιορτάζουμε την έναρξη και όχι τη λήξη;

Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες που τιμούν την ημέρα της νίκης ή της απελευθέρωσης (όπως την 9η Μαΐου), η Ελλάδα εορτάζει την είσοδό της στον πόλεμο. Η εξήγηση βρίσκεται στη δραματική εξέλιξη της νεότερης ιστορίας μας: η απελευθέρωση δεν έφερε την ειρήνη.

  • 12 Οκτωβρίου 1944: Αποχωρούν τα γερμανικά στρατεύματα από την Αθήνα.

  • 30 Οκτωβρίου 1944: Απελευθερώνεται η Θεσσαλονίκη.

Ωστόσο, το πολιτικό κλίμα οξύνθηκε ταχύτατα. Τον Δεκέμβριο του 1944 ξεσπούν τα Δεκεμβριανά στην Αθήνα, ενώ το 1946 η χώρα βυθίζεται στον αιματηρό Εμφύλιο Πόλεμο έως το 1949.

Καθώς η λήξη της Κατοχής δεν συνοδεύτηκε από ομαλότητα αλλά από έναν νέο, καταστροφικό διχασμό, η 28η Οκτωβρίου παρέμεινε η μόνη ημερομηνία που ενώνε ολόκληρο το έθνος κάτω από το σύμβολο της ομοψυχίας και του αγώνα για ελευθερία.

Τι συμβολίζει η επέτειος σήμερα

Η 28η Οκτωβρίου αποτελεί φόρο τιμής:

  • Στους μαχητές της Πίνδου και του ελληνοϊταλικού μετώπου.

  • Στους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης.

  • Στα θύματα της Κατοχής και τον άμαχο πληθυσμό που υπέστη τις θηριωδίες του ναζισμού και του φασισμού.

Παράλληλα, λειτουργεί ως υπενθύμιση για τις νεότερες γενιές: μια διαρκής παρακαταθήκη για την προάσπιση της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας απέναντι σε κάθε μορφή ολοκληρωτισμού.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ