ΑρχικήΕπικαιρότηταΕλλάδα - ΚόσμοςΤο κράτος των πολλών ερμηνειών και των λίγων ευθυνών: όταν οι Κοιν.Σ.Επ...

Το κράτος των πολλών ερμηνειών και των λίγων ευθυνών: όταν οι Κοιν.Σ.Επ κρίνονται διαφορετικά από Περιφέρεια σε Περιφέρεια και η έννοια της ισότιμης εφαρμογής του νόμου αδειάζει από περιεχόμενο

Κάπου εδώ πρέπει να σταματήσει η υποκρισία. Η Ελλάδα δεν μπορεί να παριστάνει ότι διαθέτει οργανωμένο θεσμικό πλαίσιο για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία, όταν στην πράξη οι Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις αντιμετωπίζονται αλλιώς από Περιφέρεια σε Περιφέρεια, αλλιώς από υπηρεσία σε υπηρεσία και αλλιώς από γραφείο σε γραφείο. Ο ν. 4430/2016 θεσπίστηκε ως εθνικό πλαίσιο για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία, ενώ το Γενικό Μητρώο Φορέων Κ.ΑΛ.Ο. υπάρχει ακριβώς για να κατοχυρώνει ενιαία αναγνώριση και θεσμική αναφορά των φορέων. Το ίδιο το Υπουργείο Εργασίας περιγράφει τη Διεύθυνση Κ.ΑΛ.Ο. ως κεντρικό μηχανισμό παρακολούθησης, αξιολόγησης, προώθησης και στήριξης του θεσμού.

Και όμως, αυτό που συναντούν σήμερα πολλές ΚοινΣΕπ δεν είναι ένα κράτος με κανόνες, αλλά μια χώρα διοικητικής ασυνέχειας. Σε μία Περιφέρεια ο φορέας αναγνωρίζεται χωρίς περιττές ακροβασίες. Σε άλλη απαιτούνται επιπλέον ερμηνείες, πρόσθετα χαρτιά, αχρείαστες εξηγήσεις, ασαφείς επιφυλάξεις και ένα ατελείωτο υπηρεσιακό πινγκ-πονγκ. Έτσι, ο ίδιος νόμος καταλήγει να εφαρμόζεται σαν να αλλάζει περιεχόμενο ανάλογα με το σημείο του χάρτη. Αυτό δεν είναι «διαφορετική πρακτική». Είναι διοικητική παραμόρφωση της νομιμότητας.

Το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό. Είναι βαρύ, καθημερινό και καταστροφικό. Όταν η ίδια έννομη τάξη παράγει διαφορετικά αποτελέσματα για την ίδια νομική μορφή, το κράτος δεν προσφέρει δικαιοσύνη, αλλά γεωγραφική τύχη. Και όταν η τύχη γίνεται ισχυρότερη από τον νόμο, οι μικρότεροι και πιο χρήσιμοι κοινωνικά φορείς είναι πάντα οι πρώτοι που πληρώνουν το κόστος. Αυτό ακριβώς συμβαίνει με τις Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις.

Ο ίδιος νόμος δεν μπορεί να μιλάει άλλη γλώσσα σε κάθε Περιφέρεια

Ας το πούμε καθαρά: ο νόμος δεν είναι τοπικό έθιμο. Ο ν. 4430/2016 δεν θεσπίστηκε για να εφαρμόζεται κατά προσέγγιση, ούτε για να προσαρμόζεται στην άγνοια, την αδράνεια ή την προσωπική ερμηνεία της κάθε υπηρεσίας. Θεσπίστηκε ως ενιαίο εθνικό πλαίσιο. Το Μητρώο των Φορέων Κ.ΑΛ.Ο. επίσης δεν ιδρύθηκε για να λειτουργεί ως απλό διακοσμητικό μητρώο, αλλά ως κεντρικός μηχανισμός θεσμικής αναγνώρισης.

Άρα το ερώτημα είναι απλό: πώς γίνεται μια ΚοινΣΕπ που είναι νόμιμη, εγγεγραμμένη και θεσμικά αναγνωρισμένη να αντιμετωπίζεται στη μία Περιφέρεια ως κανονικός οικονομικός φορέας και στην άλλη περίπου ως ειδική περίπτωση που χρειάζεται πρόσθετη «απόδειξη ύπαρξης»; Πώς γίνεται η ίδια νομική μορφή να θεωρείται αυτονόητη σε ένα διοικητικό περιβάλλον και σχεδόν ύποπτη σε ένα άλλο;

Αυτή η αντίφαση δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι θεσμικό σκάνδαλο χαμηλής έντασης που έχει κανονικοποιηθεί. Και επειδή έχει κανονικοποιηθεί, γίνεται ακόμα πιο επικίνδυνο.

Η διοικητική αυθαιρεσία δεν λέγεται πάντα αυθαιρεσία

Στην Ελλάδα η αυθαιρεσία σπάνια εμφανίζεται με ωμό πρόσωπο. Σπάνια λέει ανοιχτά «απορρίπτω». Συνήθως μιλά πιο κομψά. Λέει «στείλτε και αυτό». Λέει «εδώ το εξετάζουμε διαφορετικά». Λέει «δεν υπάρχει σαφής πρόβλεψη». Λέει «αναμένουμε διευκρίνιση». Λέει «δεν είμαστε βέβαιοι ότι εμπίπτετε». Λέει «έτσι το εφαρμόζουμε στην Περιφέρειά μας».

Και κάπως έτσι, η διοικητική σύγχυση γίνεται φίλτρο αποκλεισμού.

Δεν αποκλείεις ευθέως την ΚοινΣΕπ. Την εξαντλείς. Την καθυστερείς. Την ταλαιπωρείς. Την αναγκάζεις να αποδείξει ξανά και ξανά πράγματα που έπρεπε να θεωρούνται λυμένα από τον νόμο και το Μητρώο. Της τρως χρόνο, ενέργεια, αξιοπιστία, ρευστότητα, ευκαιρίες. Της στερείς τη δυνατότητα να ασχοληθεί με αυτό που ιδρύθηκε να κάνει: εργασία, κοινωνική ωφέλεια, ένταξη, ανάπτυξη, προσφορά.

Αυτός είναι ο πραγματικός μηχανισμός αποκλεισμού. Όχι το «όχι». Το ατελείωτο διοικητικό βασανιστήριο μέχρι να κουραστεί ο φορέας.

Οι Περιφέρειες έχουν αρμοδιότητες, όχι δικαίωμα να ξαναγράφουν τον νόμο

Εδώ βρίσκεται και ο πυρήνας της θεσμικής εκτροπής. Οι Περιφέρειες έχουν ρόλο στη διοίκηση, στον σχεδιασμό, στην ανάπτυξη, στην υλοποίηση προγραμμάτων. Δεν έχουν δικαίωμα να υποκαθιστούν την εθνική νομοθεσία με τοπική ερμηνευτική αυθεντία. Δεν έχουν δικαίωμα να μετατρέπουν το «δεν γνωρίζω καλά τον θεσμό» σε διοικητικό εμπόδιο για τον πολίτη και τον φορέα.

Το ίδιο το Υπουργείο Εργασίας αναγνωρίζει οργανωτικά τη Διεύθυνση Κ.ΑΛ.Ο. ως το κεντρικό σημείο για τη χάραξη, παρακολούθηση και υποστήριξη των σχετικών πολιτικών. Το επικαιροποιημένο σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία περιγράφει επίσης το Μητρώο και τον συντονιστικό ρόλο της Διεύθυνσης ως βασικούς άξονες εφαρμογής του πλαισίου.

Άρα το τοπίο είναι καθαρό: όταν υπάρχουν εθνικός νόμος, κεντρικό μητρώο και κεντρική αρμόδια διοικητική δομή, καμία Περιφέρεια δεν νομιμοποιείται να συμπεριφέρεται σαν μικρό αυτόνομο κανονιστικό κράτος.

Το τίμημα το πληρώνουν οι πιο σοβαροί και οι πιο χρήσιμοι

Κάθε φορά που μια ΚοινΣΕπ χάνει χρόνο επειδή κάποια υπηρεσία δεν ξέρει τι ακριβώς είναι, η ζημιά δεν είναι λογιστική. Είναι πραγματική. Χάνεται ένα πρόγραμμα. Καθυστερεί μια συνεργασία. Αναβάλλεται μια πρόσληψη. Μπλοκάρει μια τοπική δράση. Διαλύεται ένα χρονοδιάγραμμα. Απογοητεύονται άνθρωποι που ήδη επιχειρούν σε δύσκολο πεδίο.

Η κοινωνική οικονομία δεν είναι θεωρία συνεδρίων. Είναι πεδίο καθημερινής επιβίωσης, τοπικής συνοχής και παραγωγικής ένταξης. Το ίδιο το κράτος έχει αναγνωρίσει σε διαφορετικά προγράμματα ότι οι φορείς της Κ.ΑΛ.Ο. συμμετέχουν ως αποδέκτες ή δικαιούχοι σε πολιτικές απασχόλησης και ενίσχυσης. Αυτό επιβεβαιώνει ότι οι φορείς αυτοί δεν είναι θεσμικά διακοσμητικοί, αλλά ενεργά υποκείμενα οικονομικής και κοινωνικής δράσης.

Και όμως, αντί να προστατεύονται από τη διοικητική ασάφεια, αφήνονται να βουλιάζουν μέσα σε αυτή.

Η φράση «κάθε Περιφέρεια έχει τη δική της πρακτική» είναι ομολογία αποτυχίας

Αυτή η φράση πρέπει να τελειώνει από τη δημόσια συζήτηση. Δεν είναι αθώα. Δεν είναι ουδέτερη. Είναι η ευγενική διατύπωση μιας βαθιάς διοικητικής αποτυχίας.

Σε ένα κράτος δικαίου δεν υπάρχουν πολλές «πρακτικές» εκεί που υπάρχει σαφές νομικό πλαίσιο. Υπάρχει εφαρμογή. Ενιαία. Ισότιμη. Ελέγξιμη. Όλα τα υπόλοιπα είναι παράθυρα αυθαιρεσίας.

Όταν ακούγεται ότι «εδώ τα βλέπουμε αλλιώς», η σωστή απάντηση δεν είναι κατανόηση. Είναι συναγερμός. Γιατί αν ο νόμος βλέπεται αλλιώς από Περιφέρεια σε Περιφέρεια, τότε δεν έχουμε διοίκηση κανόνων. Έχουμε διοίκηση διαθέσεων.

Και η διοίκηση διαθέσεων είναι πάντα εχθρική προς τον αδύναμο, τον νέο, τον μη δικτυωμένο, τον μικρό κοινωνικό φορέα που δεν έχει ούτε πρόσβαση ούτε χρόνο να πολεμά κάθε μέρα με το αυτονόητο.

Η άγνοια υπηρεσιών δεν είναι δικαιολογία — είναι ευθύνη του κράτους

Ένα από τα βαθύτερα αίτια του προβλήματος είναι η ελλιπής κατανόηση του θεσμού. Άλλοι μπερδεύουν τις ΚοινΣΕπ με σωματεία. Άλλοι με ΜΚΟ. Άλλοι με κοινές εμπορικές επιχειρήσεις. Άλλοι με προνοιακές μονάδες. Άλλοι γνωρίζουν μόνο αποσπασματικά τον νόμο. Άλλοι δεν ξέρουν τι σημαίνει εγγραφή στο Μητρώο και τι έννομα αποτελέσματα παράγει.

Αλλά αυτή η άγνοια δεν απαλλάσσει κανέναν. Τον επιβαρύνει.

Όταν το κράτος αφήνει υπηρεσίες, ενδιάμεσους φορείς και αξιολογητικούς μηχανισμούς να χειρίζονται έναν θεσμό που δεν κατανοούν επαρκώς, τότε το κράτος παράγει οργανωμένη αβεβαιότητα. Και η οργανωμένη αβεβαιότητα δεν είναι ατύχημα. Είναι διοικητική ευθύνη.

Αυτό που χρειάζεται δεν είναι άλλη συζήτηση, αλλά επιβολή ενιαίας εφαρμογής

Το ζήτημα πλέον δεν λύνεται με γενικές ευχές υπέρ της κοινωνικής οικονομίας. Χρειάζονται σκληρές, ρητές, άμεσες κινήσεις.

  • Χρειάζονται ενιαίες και δεσμευτικές οδηγίες προς όλες τις Περιφέρειες και όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες.
  • Χρειάζεται υποχρεωτική επιμόρφωση όσων χειρίζονται προσκλήσεις, αξιολογήσεις, συνεργασίες και ελέγχους όπου εμπλέκονται ΚοινΣΕπ.
  • Χρειάζεται κεντρικός μηχανισμός άμεσης παρέμβασης όταν εντοπίζονται αποκλίσεις.
  • Χρειάζεται καταγραφή των αυθαίρετων πρακτικών και δημόσια διοικητική λογοδοσία.
  • Χρειάζεται, πάνω απ’ όλα, να γίνει σαφές ότι η εγγραφή ενός φορέα στο Γενικό Μητρώο και η υπαγωγή του στο εθνικό θεσμικό πλαίσιο δεν μπορεί να αδειάζεται στην πράξη από τοπικές ερμηνείες.

Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από έναν θεσμό κοινωνικής οικονομίας που θα υπάρχει μόνο σε νόμους, ημερίδες, εξαγγελίες και φυλλάδια. Έχει ανάγκη από έναν θεσμό που να λειτουργεί πραγματικά, ισότιμα και χωρίς διοικητικά σύνορα στο εσωτερικό της χώρας. Κι αυτό δεν μπορεί να συμβεί όσο διαφορετικές Περιφέρειες συμπεριφέρονται σαν να έχουν δικαίωμα να επινοούν διαφορετικούς όρους αντιμετώπισης για τις ίδιες Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις.

Η κατάσταση αυτή δεν είναι απλώς προβληματική. Είναι ντροπιαστική για κάθε έννοια σοβαρής διοίκησης. Δεν μπορεί το κράτος να ζητά από τις ΚοινΣΕπ επαγγελματισμό, συνέπεια, νομιμότητα, κοινωνικό αποτέλεσμα και οικονομική αντοχή, ενώ το ίδιο τους προσφέρει ένα ναρκοπέδιο αντιφατικών πρακτικών, διαφορετικών απαιτήσεων και άτυπων ερμηνειών. Δεν μπορεί να απαιτεί αξιοπιστία, όταν το ίδιο παράγει ανασφάλεια. Δεν μπορεί να μιλά για ανάπτυξη, όταν επιτρέπει στη διοικητική σύγχυση να μετατρέπεται σε μηχανισμό ακύρωσης.

Ας ειπωθεί, λοιπόν, όσο πιο καθαρά γίνεται: δεν υπάρχουν πολλοί νόμοι για τις Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις μέσα στην ίδια χώρα. Υπάρχει ένας. Και αν η εφαρμογή του αλλάζει από Περιφέρεια σε Περιφέρεια, τότε το πρόβλημα δεν είναι οι ΚοινΣΕπ. Το πρόβλημα είναι το ίδιο το κράτος.

Κάθε μέρα που αυτό συνεχίζεται, η Πολιτεία δεν εκθέτει απλώς έναν θεσμό. Εκθέτει τον εαυτό της. Και κάθε μέρα που δεν επιβάλλεται ενιαία εφαρμογή, το μήνυμα που στέλνεται είναι ένα: ότι στην Ελλάδα η νομιμότητα εξακολουθεί να εξαρτάται όχι μόνο από το τι λέει ο νόμος, αλλά και από το πού έτυχε να βρίσκεσαι. Αυτό δεν είναι κράτος δικαίου. Είναι διοικητικός κατακερματισμός μεταμφιεσμένος σε κανονικότητα.

https://koinsep.org/

Ν.4430/2016: Δεν φταίει μόνο ο νόμος για το χάος αλλά και οι υπηρεσίες τον μετατρέπουν σε μηχανισμό ασφυξίας για τις Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ