Γράφει ο Στράτης Δαλιάνης
1826..2026, διακόσια ολόκληρα χρόνια πέρασαν από την αποφράδα εκείνη ημέρα που οι βάρβαρες ορδές του Ιμπραήμ, του αιμοσταγούς εκείνου Αιγύπτιου που κατέβηκε με το στρατό του στην Πελοπόννησο για να καταπνίξει τα επαναστατικά κινήματα των Ελλήνων στο Μωριά. Τέλος Ιουλίου λοιπόν ο φόβος και ο τρόμος απλώθηκαν στο χωριό μας, τον Αγιάννη, αφού οι πληροφορίες έφθαναν από τα γειτονικά χωριά, Καστρί και Άγιο Πέτρο ότι τα στρατεύματα του Ιμπραήμ σκορπούσαν την καταστροφή στα όμορφα αυτά χωριά καίγοντας ότι εύρισκαν μπροστά τους.
Όλοι οι Αγιαννίτες με την αναγγελεία αυτή ξεσηκώθηκαν και με την καθοδήγηση των αδελφών Στράτη και Κώστα Αρχοντα, οδηγήθησαν στις μεγάλες σπηλιές του Χαράδρου οπου παρέμειναν μέχρι να φύγουν τα στρατεύματα του Ιμπραήμ με κατεύθυνση προς τον Πραστό. Το χωριό μας πέρασε άσχημες ημέρες αφού δεν έμεινε τίποτα όρθιο από τις φλόγες και τις καταστροφικές ενέργειες των βαρβάρων και απολίτιστων στρατευμάτων του Ιμπραήμ.
Έκαψαν την εμβληματική σχολή του Καρυτσιώτη, στολίδι και καμάρι του πνευματικού κόσμου που χτίστηκε το 1798, τη βιβλιοθήκη, καθώς και τα σπιτάκια που διέμεναν οι τρόφιμοι της σχολής. Έκαψαν ακόμα τις εκκλησίες, της Παναγίας, του Αγίου Βασιλείου, του Αγίου Στράτη, του Αγίου Πέτρου, τον Άγιο Δημήτριο, τον Θεολόγο, τον Αϊ Λιά, αλλά προέβησαν σε ξιφισμούς και καταστροφές εικόνων στον Αγιώργη και στον Πρόδρομο.
Ακόμα έκαψαν εμβληματικά κτίρια και κατοικίες αξιόλογες από αρχιτεκτονικής τέχνης. Ολοσχερής λοιπόν καταστροφή του Αγιάννη στα τέλη Ιουλίου του 1826 και ο αμείλικτος χρόνος ο οποίος είναι ο μόνος που φανερώνει την αλήθεια, έρχεται τώρα να μας θυμίσει τα γεγονότα αλλά και την αίγλη και το μεγαλείο που χάθηκε μέσα στις φλόγες των άξεστων εκείνων στρατιωτών.
Σήμερα λοιπόν, ύστερα από 200 χρόνια, έχουμε χρέος να αναδείξουμε τον πολιτισμό που υπήρχε στον τόπο μας και να μνημονεύσουμε τον αείμνηστο Δημήτρη Καρυτσιώτη που ξενιτεύτηκε με ένα παπούτσι αλλά η σκέψη του ήταν πάντα στο χωριό του και φρόντιζε πάντα για αυτό.
Ο συμπατριώτης μας ευπατρίδης Νικόλαος Μπάρλας του Μιχαήλ, επιχειρηματίας στο Τορόντο του Καναδά, στο κάλεσμά μας με τον Εξωραϊστικό Σύλλογο χρηματοδότησε την κατασκευή της προτομής του Δημητρίου Καρυτσιώτη που βρίσκεται στο κουτρί και ακόμα την ανάπλαση του χώρου της κτητορικής πλάκας της σχολής η οποία στέκεται εκεί για να θυμίζει στον διερχόμενο Φιλοθεάμωνα ότι στο χώρο αυτό άνθησε και αναπτύχθηκε ένας πολιτισμός με άρωμα Τεργέστης, ο οποίος έγινε παρανάλωμα των ορέξεων των αιμοσταγών επιδρομέων. Ας γίνει λοιπόν παράδειγμα προς μίμηση ο συμπατριώτης μας Νίκος Μπάρλας.

Το κτίριο του Καρυτσιώτη στην Τεργέστη
Πιστεύω ότι ο δήμος μας θα προγραμματίσει σχετική εκδήλωση σε ανάμνηση του γεγονότος και θα συμπεριλάβει στην ίδια εκδήλωση και την καταστροφή της σχολής του Άστρους, που έγινε τον ίδιο χρόνο, από τους ίδιους επιδρομείς.
Ας είναι λοιπόν το δημοσίευμα αυτό, ένα μνημόσυνο στον αείμνηστο Μεγάλο μας ευεργέτη Δημήτριο Καρυτσιώτη και για όλους όσους συνέβαλαν στην εύρυθμη λειτουργία της Μεγάλης Σχολής στον Αγιάννη από το 1798 έως το 1826.

Το μνήμα του στην Τεργέστη
Στράτης Δαλιάνης
Καθηγητής