Πάντα πίστευα ότι οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης για να μπορέσουν να είναι ανεξάρτητοι και να εφαρμόσουν τις πολιτικές που επιθυμούν θα πρέπει με κάποιο τρόπο να έχουν τη δυνατότητα να αντλούν πόρους από την περιοχή την οποία διοικούν συμπληρωματικά με αυτούς που προέρχονται από την Κεντρική Κυβέρνηση.
Επιβάλλεται δηλαδή οι δήμοι να μπορέσουν ως ένα βαθμό να απεξαρτηθούν από τον προϋπολογισμό του κεντρικού κράτους, να υπάρξει μια δημοσιονομική αποκέντρωση έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για να εκλείψουν οι σχέσεις διαπλοκής μεταξύ των δημοτικών αρχών και της κεντρικής κυβέρνησης και να υπάρξει χρηστή οικονομική διαχείριση.
Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ανεξαρτησίας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης μέσω της αποκέντρωσης πόρων όπως έχει διεξοδικά αναφερθεί στο δημόσιο διάλογο μια λύση θα ήταν να περάσει σταδιακά στα ταμεία των δήμων η διαχείριση του ΕΝΦΙΑ χωρίς να αλλάζει κάτι στο μηχανισμό είσπραξης, ο οποίος θα παραμείνει στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.
Σε αυτή την κατεύθυνση έγινε μια πολύ σοβαρή προσπάθεια από το think tank διαΝΕΟσις την οποία υπογράφει ο καθηγητής Δημόσιας Οικονομικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Νίκος Τάτσος και καταλήγει σε μια συγκεκριμένη πρόταση η οποία δίνει τις κατευθύνσεις για μια τέτοια μεταρρύθμιση, ώστε αυτή να δίνει μεγαλύτερη ανεξαρτησία στους δήμους χωρίς να επιβαρύνει περαιτέρω ούτε την κεντρική κυβέρνηση, ούτε τους δήμους, αλλά ούτε και τους φορολογούμενους.
Σύμφωνα με την έρευνα, η μεταφορά αυτούσιου του φόρου ακίνητης περιουσίας στους δήμους είναι μη ρεαλιστική, καθώς η αξία των ακινήτων σε κάθε δήμο δεν αντανακλά απαραίτητα τις χρηματοδοτικές ανάγκες του ίδιου δήμου και θα ήταν πιθανό κάποιοι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης να βρεθούν με πολύ περισσότερα ή πολύ λιγότερα έσοδα στη διάθεσή τους.
Συνεπώς η μελέτη της διαΝΕΟσις προτείνει μια μεταρρύθμιση της φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας με τρία σκέλη: Το πρώτο θα προβλέπει τη μεταφορά μέρους του κύριου ΕΝΦΙΑ στους δήμους, το δεύτερο την ισόποση μείωση των κεντρικών αυτοτελών πόρων που λαμβάνουν από το κράτος, και το τρίτο την ταυτόχρονη διατήρηση του υπόλοιπου κύριου ΕΝΦΙΑ, και ολόκληρου του συμπληρωματικού φόρου, στη διάθεση του κεντρικού κράτους.
Σύμφωνα με αυτή την πρόταση, όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς, αλλά και οι φορολογούμενοι, πληρώνουν και εισπράττουν το ίδιο ποσό, αλλά αυτά τα χρήματα αξιοποιούνται με πιο αποτελεσματικό τρόπο ενώ θα μπορούσε να αποτελέσει μια πολύτιμη όσο και δίκαιη μέθοδο χρηματοδότησης των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) αλλά θα πρέπει να γίνει με έξυπνο τρόπο ώστε να αποδώσει.
Παρέμβαση στο θέμα αυτό έκανε και το ΚΕΦΙΜ, στην Ατζέντα 2.0 για τις μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες για την επόμενη τετραετία καταλήγοντας στα εξής:
- Η Κυβέρνηση να δημοσιοποιήσει τα στοιχεία των εκτιμητών και να τα αντιπαραθέσει με τις αντικειμενικές αξίες που ανακοινώνει ώστε να υπάρξει διαφάνεια ως προς τον καθορισμό των αντικειμενικών αξιών.
- Ο ΕΝΦΙΑ να υπολογίζεται έτσι ώστε να βασίζεται πλέον σε δημόσια διαθέσιμα στοιχεία όπως οι συντελεστές δόμησης ανά περιοχή.
- Ο καθορισμός του ύψους του ΕΝΦΙΑ να περάσει στην ευθύνη των Δήμων.
Όπως περιγράφεται, τα οφέλη από την υλοποίηση των εν λόγω πρότασης είναι:
- η ενίσχυση της λογοδοσίας των Δήμων προς τους δημότες, καθώς και η «ιδιοκτησία» των έργων υποδομής από τους δημότες που πληρώνουν οι ίδιοι για την ολοκλήρωσή τους.
- η ενθάρρυνση της χρηστής διαχείρισης, η ορθολογική ιεράρχηση των πραγματικών αναγκών και η εξοικονόμηση των διαθέσιμων πόρων από τους Δήμους.
- η ενίσχυση της δυνατότητας οικονομικού προγραμματισμού των δημοτικών αρχών και αποδυναμώνεται η σχέση εξάρτησης από το κεντρικό κράτος.
- η ενθάρρυνση της ανάδυσης ενός ήπιου φορολογικού ανταγωνισμού μεταξύ των Δήμων που θα λειτουργήσει υπέρ των δημοτών και φορολογουμένων.
H μεταρρύθμιση αυτή αποτέλεσε βασική προεκλογική δέσμευση της Νέας Δημοκρατίας το 2019 η οποία όμως δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Ανατρέχοντας στα προγράμματα των κομμάτων για τις επερχόμενες εκλογές πουθενά δεν διάβασα το μέτρο αυτό ως προεκλογική έστω δέσμευση κάποιου κόμματος και αυτό με βάση τα παραπάνω θα πρέπει να μας προβληματίσει γιατί η μεταφορά πόρων του ΕΝΦΙΑ στους Δήμους υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις θα μπορούσε να δώσει στους δήμους τον χώρο που χρειάζονται για να αναπνεύσουν.
Αλέξανδρος Παπαγιαννόπουλος
Οικονομολόγος MSc, Λογιστής Φοροτεχνικός
Δημοτικός σύμβουλος Δήμου Βόρειας Κυνουρίας « Ανεξάρτητη Δημοτική Κίνηση Πολιτών¨»