Ο Δεκέμβριος είναι παραδοσιακά ο μήνας των γιορτών, των εθίμων και της αλληλεγγύης. Στο επίκεντρο, όμως, βρίσκεται μια ημέρα με ιδιαίτερη βαρύτητα: η Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντισμού, που κάθε χρόνο στις 5 Δεκεμβρίου υπενθυμίζει τον ρόλο και την αξία της ανιδιοτελούς προσφοράς.
Παρότι ο όρος «εθελοντισμός» χρησιμοποιείται ευρέως, δεν υπάρχει ένας και μόνος ακριβής ορισμός. Πρόκειται για μια οικειοθελή πράξη προσφοράς, η οποία λαμβάνει πολλές μορφές και καθορίζεται συχνά από την προσωπική αντίληψη του καθενός. Εθελοντής είναι εκείνος που προσφέρει χρόνο, γνώσεις ή εργασία με στόχο να συμβάλει σε έναν καλύτερο κόσμο. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, όχι μόνο συμβάλλει στο κοινωνικό σύνολο αλλά και εμπνέει, δημιουργεί και διαμορφώνει πρότυπα ήθους και κοινωνικής ευθύνης.
Ο εθελοντισμός συνδέεται άμεσα με την ενεργή συμμετοχή του πολίτη και την επιδίωξη μιας υγιούς, λειτουργικής και βιώσιμης κοινωνίας. Γι’ αυτό και η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ θέσπισε το 1985 τη 5η Δεκεμβρίου ως Διεθνή Ημέρα Εθελοντισμού, ενώ το 2001 ανακηρύχθηκε «Διεθνές Έτος Εθελοντισμού». Στόχος του Οργανισμού είναι η ανάδειξη του έργου των εθελοντών και η ενθάρρυνση περισσότερων πολιτών να συμμετέχουν ενεργά.
Οι μορφές της εθελοντικής δράσης είναι πολυάριθμες: από πρωτοβουλίες αντιμετώπισης της φτώχειας, των ασθενειών και του αναλφαβητισμού, μέχρι δράσεις προστασίας του περιβάλλοντος, υποστήριξης ευάλωτων ομάδων και καταπολέμησης της βίας. Ο εθελοντισμός εκτείνεται από μικρές πράξεις ,όπως η προσφορά ρούχων ή τροφίμων, μέχρι ζωτικής σημασίας ενέργειες, όπως η δωρεά αίματος ή μυελού των οστών. Ανάλογα σημαντική είναι και η συνεισφορά των εθελοντών πυροσβεστών ή διασωστών, ρόλοι που απαιτούν υψηλό αίσθημα ευθύνης και εκπαίδευση.
Ο εθελοντισμός διακρίνεται σε επίσημο, όταν πραγματοποιείται μέσω οργανισμών, ιδρυμάτων ή ΜΚΟ, και σε ανεπίσημο, όταν αφορά προσωπικές πράξεις βοήθειας προς συμπολίτες χωρίς τη μεσολάβηση φορέων. Από την προσφορά σε έναν ηλικιωμένο μέχρι την υποστήριξη ενός ατόμου με αναπηρία, κάθε πράξη συνεισφέρει στο κοινωνικό σύνολο.
Ωστόσο, η αξιοποίηση εθελοντών σε μεγάλα γεγονότα, όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες, έχει προκαλέσει συζητήσεις σχετικά με το ενδεχόμενο εκμετάλλευσης, καθώς πολλοί υποστηρίζουν ότι αντιμετωπίζονται ως «δωρεάν εργατικό δυναμικό». Το ζήτημα της ισορροπίας ανάμεσα στην ανιδιοτέλεια και στην ανάγκη δίκαιης μεταχείρισης παραμένει στο προσκήνιο, με ορισμένους να προτείνουν συμβολική αμοιβή για λόγους βιωσιμότητας.
Το συμπέρασμα είναι ότι ο εθελοντισμός αποτελεί στάση ζωής με τεράστια κοινωνική αξία, αρκεί να ασκείται με μέτρο και σε πλαίσιο που διασφαλίζει τη μη εκμετάλλευση των εθελοντών. Η Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντισμού είναι μια ευκαιρία να τιμήσουμε όλους όσοι προσφέρουν ανιδιοτελώς και να υπενθυμίσουμε ότι η κοινωνία μας προοδεύει όταν βασίζεται στην αλληλεγγύη, το ήθος και τη συνεργασία.
Χρόνια πολλά στον εθελοντισμό. Χρόνια πολλά στον εθελοντή τον Άνθρωπο με άλφα κεφαλαίο, που με την προσφορά του εμπνέει, στηρίζει και δείχνει τον δρόμο για ένα καλύτερο μέλλον.